Eozynofile (granulocyty kwasochłonne) to wyspecjalizowane komórki układu odpornościowego, które stanowią część białych krwinek (leukocytów). Pełnią one kluczową rolę w mechanizmach obronnych, szczególnie w walce z pasożytami wielokomórkowymi oraz w przebiegu reakcji alergicznych. Ich nazwa wywodzi się od eozyny – barwnika, który barwi ich ziarnistości na kolor ceglastoczerwony.

Bakterie i pasożyty są niszczone przez eozynofile w procesie fagocytozy oraz poprzez uwalnianie silnie działających białek cytotoksycznych zawartych w ich wnętrzu. Choć we krwi obwodowej krążą krótko (kilka godzin), ich głównym polem działania są tkanki (np. błona śluzowa układu pokarmowego czy oddechowego), gdzie mogą bytować nawet przez dwa tygodnie. Prawidłowy poziom eozynofili jest ściśle regulowany, a wszelkie odchylenia są istotnym sygnałem diagnostycznym [1].

Jakie objawy mogą towarzyszyć podwyższonym eozynofilom?

Stan, w którym liczba eozynofili przekracza normę, nazywamy eozynofilią. Objawy towarzyszące temu zjawisku nie są jednolite – zależą one od tego, jaki organ został zajęty przez nacieki tych komórek oraz co jest pierwotną przyczyną ich nadmiaru.

Wysoki poziom eozynofili (szczególnie powyżej 5 000/μl) może stać się toksyczny dla własnych tkanek organizmu. Jeśli nacieki obejmą układ oddechowy, pacjenci skarżą się na duszności, świszczący oddech i przewlekły kaszel. W przypadku manifestacji skórnych pojawia się uporczywy świąd, grudki, pokrzywka lub obrzęk naczynioruchowy. Często występują także objawy ogólnoustrojowe, takie jak przewlekłe zmęczenie, nocne poty czy spadek masy ciała.

W zakażeniach pasożytniczych dominują dolegliwości żołądkowo-jelitowe: bóle brzucha, nudności czy biegunki. Z kolei w alergiach eozynofilia często współistnieje z wodnistym katarem, łzawieniem oczu czy wysypką. Ze względu na niespecyficzność tych symptomów, kluczowe jest wykonanie badań laboratoryjnych [1], [2].

Eozynopenia, czyli poziom eozynofilów poniżej normy

Spadek liczby eozynofili poniżej dolnej granicy normy nazywany jest eozynopenią. Stan ten często występuje w sytuacjach silnego stresu dla organizmu lub pod wpływem wysokiego stężenia hormonów nadnerczy (glikokortykosteroidów).

Możliwe przyczyny eozynopenii obejmują:

• Początkową fazę ostrych infekcji bakteryjnych.
• Stosowanie leków sterydowych.
• Przewlekły stres wpływający na układ hormonalny.
• Niektóre rzadkie choroby układu krwiotwórczego.

Warto zaznaczyć, że izolowana, niewielka eozynopenia u osoby czującej się dobrze zazwyczaj nie ma istotnego znaczenia klinicznego i może być zjawiskiem przejściowym. Wymaga jednak czujności, jeśli towarzyszy jej zmiana w innych parametrach morfologii [1], [2].

Jakie badania wykonać, aby sprawdzić poziom eozynofili?

Podstawowym badaniem pozwalającym ocenić liczbę tych komórek jest morfologia krwi z rozmazem (automatycznym lub ręcznym). Jeśli wynik jest nieprawidłowy, lekarz przeprowadza wywiad, aby wykluczyć najczęstsze przyczyny, takie jak niedawne podróże egzotyczne (ryzyko pasożytów) czy sezonowe alergie.

Dalsza diagnostyka może obejmować:

• Testy alergiczne: badanie poziomu IgE całkowitego i swoistego oraz testy skórne.

• Badania parazytologiczne: badanie kału na obecność jaj pasożytów lub testy serologiczne z krwi.

• Badania pomocnicze: oznaczenie parametrów stanu zapalnego (OB, CRP), próby wątrobowe oraz poziom witaminy B12 (często podwyższony w chorobach mieloproliferacyjnych).
• Biopsja szpiku: zlecana w rzadkich przypadkach podejrzenia nowotworów układu krwiotwórczego.

Eozynofile to czujne strażniki naszej odporności. Ich monitorowanie pozwala na wczesne wykrycie wielu chorób – od błahych alergii po skomplikowane procesy zapalne i hematologiczne [1].

Źródła:
[1] ZdroweGeny.pl: Eozynofile – norma, przyczyny podwyższonych i obniżonych eozynofili.
[2] Czarnobilska, E., Obtułowicz, K., Eozynofil w chorobach alergicznych i niealergicznych, 2005.