Stres w ciąży jest czymś częstym i nie zawsze oznacza, że dzieje się coś złego. Organizm, emocje i codzienność zmieniają się wtedy bardzo intensywnie. Warto jednak reagować, gdy napięcie staje się przewlekłe, zabiera sen, apetyt, spokój i poczucie bezpieczeństwa. Sprawdź, jak radzić sobie ze stresem w ciąży domowymi sposobami, kiedy szukać wsparcia i jak odróżnić zwykłe napięcie od sygnałów alarmowych.

Pełny artykuł – Sposoby na radzenie sobie ze stresem w ciąży. Spokojny poradnik dla przyszłej mamy

Ciąża potrafi być czasem wzruszenia, ekscytacji i czułego oczekiwania, ale bywa też okresem napięcia, niepewności i bardzo intensywnych emocji. Zmienia się ciało, rytm dnia, plany rodzinne, relacje, praca i sposób myślenia o przyszłości. Nic dziwnego, że stres może pojawić się nawet wtedy, gdy ciąża była wyczekana i zaplanowana. NHS podkreśla, że ciąża jest dużym wydarzeniem życiowym i naturalne jest odczuwanie różnych emocji, ale jeśli smutek lub lęk zaczynają wpływać na codzienne życie, warto szukać wsparcia.⁽¹⁾

Najważniejsze jest to, aby nie oceniać siebie za sam fakt odczuwania stresu. Przyszła mama nie musi być przez całą ciążę spokojna, uśmiechnięta i „wdzięczna za wszystko”. Ma prawo się martwić, płakać, mieć gorszy dzień i potrzebować pomocy. Jednocześnie przewlekły, silny stres nie powinien być zamiatany pod dywan, bo może wpływać na sen, apetyt, ciśnienie, odporność i codzienne funkcjonowanie.⁽²⁾

Dlaczego stres w ciąży się pojawia?

Stres w ciąży może mieć wiele źródeł, od całkiem praktycznych po bardzo głębokie i emocjonalne. Jedna kobieta martwi się wynikami badań, druga porodem, trzecia finansami, czwarta relacją z partnerem, a jeszcze inna tym, czy poradzi sobie po narodzinach dziecka. Do tego dochodzą zmiany hormonalne, zmęczenie, nudności, dolegliwości fizyczne i poczucie utraty kontroli nad własnym ciałem.

Niektóre kobiety odczuwają stres szczególnie mocno, gdy ciąża jest zagrożona, poprzednia ciąża zakończyła się stratą albo pojawiają się powikłania zdrowotne. Wtedy zwykłe zdanie „nie stresuj się” nie tylko nie pomaga, ale może wręcz pogłębiać poczucie winy. ACOG zwraca uwagę, że zaburzenia lękowe mogą pojawić się w ciąży lub po porodzie, także u osób, które wcześniej nie miały takich trudności.⁽³⁾

Stres może też wynikać z przeciążenia informacjami. Fora internetowe, filmiki porodowe, sprzeczne porady, listy „nie wolno”, dramatyczne historie i komentarze innych osób potrafią sprawić, że przyszła mama zaczyna analizować każdy objaw. Wiedza jest potrzebna, ale jej nadmiar, zwłaszcza podany w sensacyjny sposób, może nakręcać lęk zamiast dawać poczucie bezpieczeństwa.

Kiedy stres w ciąży jest normalny, a kiedy powinien niepokoić?

Okresowy stres w ciąży jest normalną reakcją na zmianę, odpowiedzialność i niepewność. Możesz martwić się przed badaniem USG, denerwować się przed wizytą lekarską, przeżywać kompletowanie wyprawki albo mieć napięcie przed rozmową z pracodawcą. Jeśli jednak po stresującym momencie napięcie opada, wraca sen, apetyt i możliwość cieszenia się codziennością, zwykle jest to naturalna reakcja organizmu.

Niepokojący jest stres, który trwa prawie cały czas i zaczyna przejmować kontrolę nad dniem. Sygnałami alarmowymi mogą być: bezsenność, kołatanie serca, napady paniki, ciągłe zamartwianie się, płaczliwość, unikanie ludzi, brak apetytu albo objadanie się, trudność w wykonywaniu codziennych obowiązków oraz poczucie, że „już nie daję rady”. CDC podkreśla, że depresja w ciąży i po porodzie jest częsta oraz możliwa do leczenia, a przy podejrzeniu depresji warto jak najszybciej zwrócić się do specjalisty.⁽⁴⁾

Natychmiastowej pomocy wymagają myśli o zrobieniu krzywdy sobie, dziecku lub poczucie, że nie jesteś bezpieczna sama ze sobą. W takiej sytuacji nie należy czekać na „lepszy dzień”, tylko skontaktować się z lekarzem, położną, izbą przyjęć, numerem alarmowym lub najbliższą osobą, która pomoże uzyskać wsparcie. To nie jest słabość, ale pilna potrzeba medyczna i emocjonalna.

1. Zacznij od oddechu – najprostsza technika na napięcie

Oddech nie rozwiąże wszystkich problemów, ale może pomóc zatrzymać spiralę napięcia w konkretnej chwili. Gdy stres rośnie, oddech często staje się płytki, szybki i urywany. Ciało dostaje sygnał zagrożenia, a głowa zaczyna produkować kolejne czarne scenariusze. Prosta technika oddechowa może pomóc wrócić do tu i teraz i obniżyć pobudzenie organizmu.

Spróbuj usiąść wygodnie, rozluźnić szczękę, oprzeć stopy o podłogę i oddychać powoli: wdech nosem przez 4 sekundy, spokojny wydech przez 6 sekund. Nie musisz robić tego idealnie. Wystarczy kilka minut. Jeśli liczby cię denerwują, skup się tylko na tym, by wydech był trochę dłuższy niż wdech. March of Dimes zaleca w ciąży techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, joga prenatalna oraz ćwiczenia oddechowe poznawane na zajęciach przygotowujących do porodu.⁽²⁾

Oddech warto ćwiczyć nie dopiero w panice, ale codziennie, gdy napięcie jest jeszcze małe. Wtedy organizm łatwiej „przypomina sobie” tę technikę w trudniejszym momencie. Możesz połączyć oddech z krótkim zdaniem: „Teraz jestem bezpieczna”, „To tylko fala napięcia” albo „Oddycham, nie muszę rozwiązać wszystkiego naraz”.

2. Rozmawiaj, zamiast dusić stres w sobie

Jednym z najbardziej niedocenianych sposobów radzenia sobie ze stresem w ciąży jest rozmowa z kimś, kto naprawdę słucha. To może być partner, przyjaciółka, siostra, mama, położna, lekarz, psycholog albo grupa wsparcia dla przyszłych mam. Samo nazwanie lęku często zmniejsza jego siłę, bo myśli przestają krążyć tylko w głowie.

Warto mówić konkretnie, czego potrzebujesz: wysłuchania, pomocy w obowiązkach, towarzyszenia na wizycie, przytulenia albo nieudzielania rad przez chwilę. Bliscy czasem próbują pocieszać zdaniami „nie martw się” lub „wszystko będzie dobrze”, choć przyszła mama potrzebuje raczej: „Widzę, że jest ci trudno, jestem obok”. Dobrze jest nauczyć otoczenie, jaka forma wsparcia jest naprawdę pomocna.

Jeśli czujesz, że bliscy bagatelizują twój stres, porozmawiaj z położną lub lekarzem prowadzącym. NHS zaleca szukanie pomocy, gdy emocje zaczynają wpływać na codzienne życie, oraz wskazuje, że wsparcie w ciąży i po porodzie jest ważną częścią dbania o zdrowie psychiczne.⁽¹⁾ Nie trzeba czekać, aż sytuacja stanie się dramatyczna.

3. Ogranicz internetowe straszenie i nadmiar porad

W ciąży bardzo łatwo wpaść w pułapkę niekończącego się sprawdzania objawów. Jedno ukłucie brzucha, inny ruch dziecka, wynik badania na granicy normy albo opinia z forum mogą uruchomić lawinę stresu. Internet może być pomocny, ale bywa też miejscem pełnym skrajnych historii, które nie muszą mieć nic wspólnego z twoją sytuacją.

Dobrym rozwiązaniem jest ustalenie zasady: informacje medyczne sprawdzam tylko w wiarygodnych źródłach, a indywidualne wątpliwości omawiam z lekarzem lub położną. Możesz ograniczyć grupy, które cię nakręcają, wyciszyć konta publikujące dramatyczne treści i zapisać pytania do specjalisty zamiast szukać odpowiedzi przez kilka godzin w nocy. To nie jest ignorowanie wiedzy, tylko ochrona własnej psychiki.

Warto też wprowadzić „godzinę bez ciąży” w ciągu dnia. To czas, w którym nie czytasz o porodzie, nie porównujesz wyprawki, nie oglądasz filmów medycznych i nie analizujesz objawów. Możesz obejrzeć lekki serial, posłuchać muzyki, zrobić spokojny spacer albo porozmawiać o czymś zupełnie innym. Głowa w ciąży też potrzebuje odpoczynku.

4. Ruszaj się łagodnie, jeśli lekarz nie widzi przeciwwskazań

Łagodna aktywność fizyczna może pomagać rozładować napięcie, poprawić sen i dać poczucie większego kontaktu z ciałem. Nie chodzi o bicie rekordów ani forsowanie się. Dla wielu kobiet wystarczy spacer, spokojne rozciąganie, joga prenatalna, ćwiczenia oddechowe lub pływanie, jeśli ciąża przebiega prawidłowo i lekarz nie zalecił ograniczeń.

March of Dimes wymienia jogę prenatalną i medytację jako aktywności relaksacyjne, które mogą wspierać radzenie sobie ze stresem i przygotowanie do porodu.⁽²⁾ Ruch może być też sposobem na odzyskanie poczucia sprawczości: robię coś dobrego dla siebie, nie tylko czekam i martwię się. Ważne jednak, aby aktywność była dopasowana do trymestru, kondycji i zaleceń medycznych.

Jeśli ciąża jest zagrożona, masz krwawienia, silne bóle, skracającą się szyjkę, nadciśnienie lub inne powikłania, nie wprowadzaj ćwiczeń bez konsultacji. W takiej sytuacji zamiast ruchu można korzystać z innych metod obniżania stresu: oddechu, relaksacji, muzyki, rozmowy, terapii, technik uważności czy wsparcia bliskich.

5. Zadbaj o sen i rytm dnia

Brak snu potrafi bardzo szybko nasilić lęk, drażliwość i poczucie przeciążenia. W ciąży sen bywa trudniejszy przez częste oddawanie moczu, zgagę, ból pleców, ruchy dziecka, duszność, stres i niewygodną pozycję. Mimo to warto potraktować odpoczynek jako element dbania o zdrowie, a nie luksus, na który trzeba sobie zasłużyć.

Pomaga stała pora kładzenia się spać, ograniczenie telefonu przed snem, lekka kolacja, przewietrzona sypialnia i zapisanie natrętnych myśli na kartce. Jeśli w łóżku zaczynasz planować cały poród, wyprawkę i przyszłość dziecka do osiemnastki, zatrzymaj się i zapisz: „wrócę do tego jutro o 12:00”. Umysł często uspokaja się, gdy dostaje sygnał, że temat nie został zignorowany, tylko odłożony.

Jeżeli bezsenność trwa długo, prowadzi do wyczerpania albo łączy się z silnym lękiem, warto powiedzieć o tym lekarzowi. Sen jest jednym z filarów zdrowia psychicznego. Niektóre problemy ze snem w ciąży wymagają wsparcia specjalisty, zwłaszcza gdy pojawia się chrapanie z bezdechami, nasilone kołatania serca, ataki paniki lub objawy depresyjne.

6. Planuj, ale nie próbuj kontrolować wszystkiego

Stres w ciąży często rośnie wtedy, gdy wszystko wydaje się nieprzewidywalne. Pomocne może być spokojne planowanie: lista pytań do lekarza, plan porodu, wybór szpitala, kontakt do położnej, przygotowanie torby, ustalenie wsparcia po porodzie i omówienie obowiązków domowych. March of Dimes zaleca m.in. zajęcia edukacyjne o porodzie oraz planowanie pracy i czasu wolnego, aby zmniejszyć napięcie przed narodzinami dziecka.⁽²⁾

Plan ma jednak pomagać, a nie stać się kolejnym źródłem presji. Nie wszystko da się przewidzieć. Poród może potoczyć się inaczej, dziecko może mieć inne potrzeby, a ty możesz czuć się inaczej, niż zakładałaś. Warto mieć plan A, ale też łagodne przyzwolenie na plan B. Elastyczność bywa jedną z najważniejszych umiejętności w macierzyństwie.

Dobrym ćwiczeniem jest rozdzielenie spraw na trzy kategorie: mam wpływ, mam częściowy wpływ, nie mam wpływu. Masz wpływ na zadawanie pytań lekarzowi, pakowanie torby, odpoczynek, wybór osoby towarzyszącej i proszenie o pomoc. Nie masz pełnego wpływu na termin porodu, wszystkie wyniki badań czy reakcje innych ludzi. Taka lista pomaga odzyskać zdrową perspektywę.

7. Używaj technik uważności i krótkich rytuałów spokoju

Uważność w ciąży nie musi oznaczać długiej medytacji na macie i idealnej ciszy. Może to być trzyminutowe skupienie na oddechu, ciepły prysznic, spokojne smarowanie brzucha balsamem, słuchanie jednej piosenki, zapalenie lampki zamiast mocnego światła albo położenie dłoni na brzuchu i zauważenie, co czujesz bez oceniania.

Krótki rytuał powtarzany codziennie daje psychice sygnał bezpieczeństwa. Możesz stworzyć własny wieczorny schemat: herbata bezpieczna w ciąży, prysznic, kilka spokojnych oddechów, zapisanie jednej rzeczy, za którą jesteś sobie wdzięczna, i odłożenie telefonu. Nie musi być perfekcyjnie. Ważne, aby ciało zaczęło kojarzyć ten moment z wyciszeniem.

Jeśli klasyczna medytacja cię drażni, wybierz formę bardziej praktyczną. Może to być kolorowanie, układanie ubranek, wolny spacer, modlitwa, ćwiczenie wdzięczności, słuchanie audiobooka albo prowadzenie dziennika. Nie każda metoda relaksacyjna pasuje każdej kobiecie, dlatego warto szukać tego, co naprawdę obniża napięcie, a nie tego, co wygląda ładnie na zdjęciach.

8. Zadbaj o jedzenie, nawodnienie i małe przerwy

Głód, odwodnienie i przemęczenie mogą nasilać rozdrażnienie oraz wrażenie, że „wszystko mnie przerasta”. W ciąży organizm pracuje intensywnie, dlatego regularne posiłki, woda i przerwy mają znaczenie nie tylko fizyczne, ale też emocjonalne. Czasem napięcie spada po zjedzeniu czegoś prostego, odpoczynku i wypiciu szklanki wody.

Nie chodzi o idealną dietę ani kontrolowanie każdego kęsa, ale o stabilność. Jeśli możesz, jedz regularnie, łącz w posiłkach źródło białka, węglowodany i zdrowe tłuszcze, a przy nudnościach wybieraj małe porcje. Gdy ciało dostaje paliwo, łatwiej radzi sobie z emocjami. Przy nasilonych nudnościach, wymiotach lub spadku masy ciała trzeba skonsultować się z lekarzem.

Małe przerwy w ciągu dnia mogą być równie ważne jak długi odpoczynek wieczorem. Pięć minut siedzenia w ciszy, zamknięcie oczu, wyjście na balkon, telefon do bliskiej osoby albo krótki spacer wokół domu potrafią zatrzymać narastające napięcie. Stres często łatwiej rozbrajać małymi porcjami niż czekać, aż urośnie do rozmiaru kryzysu.

9. Nie bój się pomocy psychologa lub psychiatry

Wizyta u psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry w ciąży nie oznacza, że „nie radzisz sobie jako mama”. Oznacza, że dbasz o siebie i dziecko. ACOG podkreśla, że lęk w ciąży i po porodzie można leczyć, a wsparcie może obejmować terapię, grupy wsparcia, techniki dbania o siebie oraz w niektórych przypadkach leki.⁽³⁾

Profesjonalna pomoc jest szczególnie ważna, gdy stres ma postać ciągłego lęku, ataków paniki, natrętnych myśli, silnej bezsenności, obniżonego nastroju albo poczucia odrealnienia. Wiele kobiet próbuje przeczekać takie objawy, bo boi się oceny lub leków. Tymczasem specjalista może zaproponować różne formy wsparcia, nie tylko farmakoterapię, i dobrać je do sytuacji ciąży.

Jeśli już wcześniej leczyłaś depresję, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania, traumę lub inną trudność psychiczną, warto powiedzieć o tym lekarzowi prowadzącemu ciążę. Nie po to, aby dostać etykietkę, ale po to, by szybciej zareagować, gdy objawy zaczną wracać. Ciąża i połóg są czasem, w którym wsparcie psychiczne powinno być traktowane tak samo poważnie jak badania krwi czy USG.

10. Przygotuj własną „apteczkę antystresową”

Apteczka antystresowa to lista prostych działań, po które możesz sięgnąć, gdy napięcie zaczyna rosnąć. W stresie trudno wymyślać rozwiązania, dlatego warto przygotować je wcześniej. Taka lista może wisieć na lodówce, być zapisana w telefonie albo włożona do notesu ciążowego.

• Oddycham spokojnie przez 3 minuty i wydłużam wydech.
• Dzwonię do jednej zaufanej osoby zamiast szukać objawów w internecie.
• Piszę pytania do lekarza lub położnej, żeby nie trzymać ich w głowie.
• Wychodzę na krótki spacer, jeśli lekarz nie zalecił ograniczenia aktywności.
• Robię jedną małą rzecz praktyczną, np. pakuję jedną część torby, zamiast planować wszystko naraz.
• Odkładam telefon na 30 minut i robię coś, co nie dotyczy ciąży.

Najlepsza apteczka antystresowa jest bardzo osobista. Dla jednej kobiety będzie to kąpiel stóp i muzyka, dla innej rozmowa z położną, dla kolejnej modlitwa, dziennik albo przytulenie psa. Chodzi o to, aby mieć gotowe, bezpieczne sposoby, które nie szkodzą i pomagają przejść przez falę napięcia.

Jak wspierać kobietę w ciąży, która się stresuje?

Bliscy często chcą pomóc, ale nie zawsze wiedzą jak. Najgorsze, co można powiedzieć, to: „nie przesadzaj”, „inne kobiety jakoś rodzą”, „nie stresuj się, bo szkodzisz dziecku”. Takie zdania zwykle zwiększają poczucie winy. Lepsze jest spokojne: „Widzę, że się boisz. Co mogę teraz zrobić?”.

Praktyczne wsparcie bywa skuteczniejsze niż dobre rady. Partner lub bliska osoba może przejąć zakupy, przygotować posiłek, pójść na wizytę, pomóc spisać pytania do lekarza, dopilnować odpoczynku albo ograniczyć napływ niechcianych historii porodowych od rodziny. W ciąży troska naprawdę często mieszka w konkretach.

Warto też zachęcać do profesjonalnej pomocy, jeśli stres jest silny i trwa długo. Nie w formie nacisku, ale z troską: „Nie musisz tego nieść sama. Możemy razem poszukać psychologa albo powiedzieć o tym lekarzowi”. Dla wielu kobiet pierwszy krok jest najtrudniejszy, a obecność kogoś bliskiego bardzo go ułatwia.

Czego nie robić, gdy stres w ciąży jest silny?

Przy silnym stresie nie warto udawać, że wszystko jest w porządku, jeśli nie jest. Tłumienie emocji, izolowanie się, rezygnowanie ze snu, ciągłe przeszukiwanie internetu i porównywanie się z innymi mamami zwykle nasilają napięcie. Szczególnie niebezpieczne jest sięganie po alkohol, nikotynę, leki uspokajające bez zaleceń lekarza albo inne substancje „na uspokojenie”.

Nie należy też odstawiać samodzielnie leków psychiatrycznych, jeśli były stosowane przed ciążą. Decyzję o kontynuacji, zmianie lub przerwaniu leczenia trzeba omówić z lekarzem. Nieleczona depresja lub silny lęk również mogą być ryzykowne, dlatego wybór postępowania powinien być indywidualny i medycznie bezpieczny.

Nie warto obwiniać się za stres. Zdanie „stres szkodzi dziecku” powtarzane bez kontekstu potrafi być bardzo okrutne. Dużo ważniejsze jest pytanie: co mogę zrobić, żeby dostać wsparcie, odpocząć i poczuć się choć trochę bezpieczniej? To kierunek, który realnie pomaga, zamiast dokładać kolejną warstwę lęku.

Kiedy szukać pilnej pomocy?

Pilnej pomocy trzeba szukać, gdy pojawiają się myśli samobójcze, myśli o skrzywdzeniu siebie lub dziecka, utrata kontaktu z rzeczywistością, silne ataki paniki albo poczucie, że nie jesteś w stanie bezpiecznie przetrwać kolejnych godzin. W takiej sytuacji należy skontaktować się z numerem alarmowym, izbą przyjęć, lekarzem, położną, oddziałem położniczym lub najbliższą zaufaną osobą.

CDC zaleca jak najszybsze zgłoszenie się do lekarza, jeśli podejrzewasz u siebie depresję w ciąży lub po porodzie.⁽⁴⁾ W Polsce w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia trzeba dzwonić pod numer alarmowy 112. Jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia, ale stan psychiczny jest bardzo trudny, warto pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym, położną, lekarzem rodzinnym albo najbliższą poradnią zdrowia psychicznego.

Prośba o pomoc w ciąży jest oznaką odpowiedzialności, nie porażki. Zdrowie psychiczne jest częścią zdrowia matki i dziecka. Im wcześniej pojawi się wsparcie, tym większa szansa, że napięcie nie rozwinie się w głębszy kryzys, a przyszła mama nie zostanie sama z tym, co ją przerasta.

Jak radzić sobie ze stresem w ciąży? [Video]

FAQ na temat radzenia sobie ze stresem w ciąży

1. Czy stres w ciąży jest normalny?

   Tak, okresowy stres w ciąży jest normalny, ponieważ ciąża jest dużą zmianą fizyczną, emocjonalną i życiową. Niepokoić powinien stres silny, przewlekły, utrudniający sen, jedzenie, codzienne funkcjonowanie albo powodujący ataki paniki i poczucie utraty kontroli.

2. Jak szybko uspokoić się w ciąży?

   W nagłym napięciu może pomóc spokojny oddech z wydłużonym wydechem, usiądnięcie w bezpiecznym miejscu, kontakt z bliską osobą i przerwanie spirali myśli. Można spróbować wdechu przez 4 sekundy i wydechu przez 6 sekund przez kilka minut.

3. Czy można ćwiczyć w ciąży, żeby zmniejszyć stres?

   Łagodny ruch może pomagać w redukcji stresu, ale powinien być dopasowany do przebiegu ciąży i zaleceń lekarza. Przy prawidłowej ciąży często sprawdzają się spacery, joga prenatalna, ćwiczenia oddechowe lub pływanie, ale przy powikłaniach trzeba najpierw zapytać specjalistę.

4. Czy stres może zaszkodzić dziecku?

   Krótkotrwały stres zdarza się wielu ciężarnym i nie oznacza automatycznie szkody dla dziecka. Problemem może być silny, przewlekły stres, który wpływa na sen, apetyt, ciśnienie, zdrowie psychiczne i codzienne funkcjonowanie. Wtedy warto szukać wsparcia, zamiast obwiniać się za emocje.

5. Kiedy stres w ciąży wymaga pomocy psychologa?

   Pomoc psychologa warto rozważyć, gdy lęk lub napięcie trwają długo, często wracają, utrudniają sen, jedzenie, relacje albo powodują ciągłe zamartwianie się. Wsparcie jest szczególnie ważne przy atakach paniki, natrętnych myślach, depresji lub wcześniejszych trudnościach psychicznych.

6. Jak partner może pomóc ciężarnej w stresie?

   Najbardziej pomaga spokojna obecność, słuchanie bez oceniania i konkretne odciążenie w codziennych sprawach. Partner może towarzyszyć na wizytach, pomóc w obowiązkach, ograniczyć niechciane rady otoczenia i zachęcić do specjalistycznej pomocy, gdy stres jest silny.

7. Czego unikać przy stresie w ciąży?

   Warto unikać alkoholu, nikotyny, leków uspokajających bez zaleceń lekarza, ciągłego sprawdzania objawów w internecie i izolowania się od ludzi. Nie należy też samodzielnie odstawiać leków psychiatrycznych, jeśli były stosowane przed ciążą.

8. Kiedy trzeba pilnie szukać pomocy?

   Pilnej pomocy trzeba szukać przy myślach samobójczych, myślach o skrzywdzeniu siebie lub dziecka, silnych atakach paniki, utracie kontaktu z rzeczywistością albo poczuciu, że nie jesteś bezpieczna. W nagłym zagrożeniu należy dzwonić pod numer alarmowy 112 lub zgłosić się po natychmiastową pomoc medyczną.

Źródła publikacji: